Wist je dat? Europa wil het eerste klimaatneutrale continent worden

Begin jaren zestig waren er iets meer dan 3 miljard wereldbewoners. Inmiddels zitten we bijna op 8 miljard. Een dergelijke toename van de wereldbevolking is nog nooit voorgekomen in de geschiedenis van de mensheid. Alle wereldbewoners verlangen terecht naar een comfortabel bestaan en willen energie, diensten en producten om hun leven aangenamer te maken. Sinds de industriële revolutie, begint dit zijn sporen na te laten. Extra broeikasgassen, voor het overgrote deel afkomstig uit fossiele brandstoffen, hebben een aantoonbaar effect op het klimaat. Ontkennen hiervan is geen optie meer. De wereld vraagt om actie. We kunnen het als mensheid alleen volhouden als we duurzamer gaan leven en de effecten van klimaatverandering het hoofd bieden. Klimaatneutraal leven is een eerste, noodzakelijke stap. Europa heeft de ambitie om het eerste klimaatneutrale continent te worden. Dat gaat niet zonder slag of stoot. Er is veel werk aan de winkel.

Aan de basis van de klimaatneutraliteitsdoelstellingen van de EU staan vijf feiten, vijf uitgangspunten. Al het beleid dat Europa en de samenstellende landen de komende jaren gaat implementeren, moet aan deze doelstellingen voldoen. Je hebt ze vast wel eens ergens gelezen. Wij zetten ze even voor je op een rij: Klimaatneutraliteit betekent minder uitstoten, maar ook meer absorberen.  Klimaatwetenschappers hebben op grond van hun jarenlange onderzoeken geconcludeerd dat de gemiddelde opwarming van de aarde tussen de 1,5 °C en 2,0 °C mag uitkomen. Stijgt de gemiddelde temperatuur nog meer, dan zijn de gevolgen in veel gevallen niet meer omkeerbaar. Hoe hou je de stijging van de gemiddelde temperatuur tegen? Niet alleen door minder uit te stoten. We zitten nu al met een overschot aan broeikasgassen, waarvan CO₂ de belangrijkste is. We kunnen tegelijkertijd ook meer CO₂ opvangen. Bijvoorbeeld door het aanplanten van bossen en het intact laten van de natuur die we nog hebben. Op dit moment absorberen Europese bossen 10% van de jaarlijks uitgestoten broeikassen. Het is de bedoeling dat deze bijdrage nog groter wordt. De EU onderneemt al langer actie voor een beter klimaat De dreiging van klimaatverandering staat al langer op de Europese agenda. De Green Deal en de doelstellingen van klimaatneutraliteit zoals ze nu gevormd zijn, komen niet uit de lucht vallen. Zo besloot de EU in 2008 al dat de uitstoot van broeikasgassen in 2020 teruggebracht moest zijn tot 80% van het niveau in 1990. Dit doel werd in 2017 bereikt, drie jaar voorlopend op het schema. In 2014 werden de doelstellingen nog eens aangescherpt. In 2020 kwam de volgende stap richting een duurzame economie: een reductie van 55% ten opzichte van de uitstoot van 1990, te bereiken in het jaar 2030. Klimaatneutraliteit gaat niet alleen over het milieu; het heeft effect op alle aspecten van ons leven. Wist je dat energieproductie en energieverbruik tezamen verantwoordelijk zijn voor 75% van alle uitgestoten broeikasgassen in Europa? Daar valt dus veel winst te behalen. Dat betekent dat onze woningen en bedrijven veel energie-efficiënter moeten worden. Ook moeten we veel meer inzetten op hernieuwbare energiebronnen, die geen netto-uitstoot laten zien. We zullen meer natuur moeten aanplanten dat CO₂ effectief kan absorberen. Ook moeten onze landbouwmethodes zodanig aangepast worden, dat ze geen schade aan natuur en milieu geven. We moeten naar milieuvriendelijkere manieren van vervoer en productie van goederen. Kortom, waar je ook woont en werkt, je krijgt met klimaatneutraliteit te maken.

Een groener Europa is een inclusiever Europa Bij het streven naar meer duurzaamheid, minder milieuverontreiniging en een duurzame economie, gaan we ongetwijfeld hordes tegenkomen. Niet elk Europees land en niet elke regio heeft dezelfde uitgangspositie. Sommige gebieden dreigen achter te blijven en dat is geenszins de bedoeling. Regio's, bedrijfstakken en landen die nog erg afhankelijk zijn van fossiele brandstoffen en niet-duurzame productieprocessen, krijgen de helpende hand, door investeringen, leningen en omscholingen van de mensen die er wonen en werken. Zo wordt Europa inclusiever en worden de baten en lasten van energietransitie eerlijker verdeeld. De EU-doelstellingen geven richting aan wereldwijde acties Europa wil op het gebied van klimaatneutraliteit een voortrekkersrol gaan spelen. Dat heeft ook consequenties voor bedrijven en landen die met Europa zaken willen doen. We zullen doodeenvoudig hogere eisen gaan stellen. Daarnaast zal Europa ook veel kennis opdoen. Deze expertise op het gebied van duurzaamheid kan een belangrijk exportproduct van de EU gaan worden. Daarmee kunnen we richting geven aan een wereldwijde transitie richting duurzame economie, dat volgens ons de enige manier is om vooruit te gaan.

De Europese Green Deal straalt een en al ambitie uit. Gelukkig zijn de ambities veel meer dan luchtfietserij. Sterker nog, wetenschappers en de meeste politici zijn ervan overtuigd dat de doelstellingen van de Green Deal haalbaar zijn. De Green Deal is een totaalpakket aan doelstellingen en maatregelen die ervoor moeten zorgen dat tegen 2050 Europa werkelijk klimaatneutraal is. Dat wil zeggen: geen netto-uitstoot van broeikasgassen. De doelstellingen worden vertaald in maatregelen op detailniveau, zoals maatregelen om vliegtuig- en scheepsvaartbrandstof milieuvriendelijker en klimaatneutraler te maken. Of nieuwe regels voor de bouw, de landbouw, personenvervoer en zakelijk vervoer. Dit allesomvattende pakket aan maatregelen zal veel werk en veel overleg kosten. Ook vraagt het om aanzienlijke investeringen. Aan het eind van de tunnel is echter licht: het gaat ons meer opbrengen dan het gaat kosten. 

Duurzaamheid klinkt goed. Een duurzame economie klinkt als iets moois. Minder milieuverontreiniging, wie wil dat nou niet? Maar wat kan jij, als persoon in je eentje nou bijdragen aan een wereldwijd probleem dat zoveel impact gaat hebben? Eerlijk gezegd, wat je ook doet, het zal een druppel op een gloeiende plaat zijn. Maar veel druppels tezamen zorgen wél voor afkoeling. Op persoonlijk niveau vraagt streven naar duurzaamheid vooral om een mentaliteitsomslag. Natuurlijk mag je blijven streven naar een leven vol comfort, gemak en is het niet de bedoeling dat je elke euro omkeert voordat je hem uitgeeft. Maar wat vaker fietsen in plaats van de auto nemen, per trein gaan in plaats van vliegen, geen onnodige kleding of elektronica kopen, dat valt toch mee? Wat dacht je hoeveel geld je kunt sparen als je meubilair, kleding of elektronica laat reviseren, zelf repareert en niet weggooit? Wat dacht je hoeveel grondstoffen en energie dat bespaart? Als we allemaal in het klein beginnen, dan zullen we zien dat we de doelstelling van een klimaatneutraal Europa in 2050 ook samen gaan bereiken.