Oude telefoon inleveren: recyclen, doneren of verkopen?

Oude mobiele telefoons en smartphones blijven vaak ongebruikt in een lade liggen. Volgens een recent onderzoek van de IT-brancheorganisatie Bitkom bezit 86 procent van de Duitse consumenten ten minste één ongebruikte mobiele telefoon of smartphone. Toch horen oude smartphones niet thuis bij het huishoudelijk restafval: ze gelden als elektronisch afval (e-waste) en moeten gescheiden worden ingezameld. Bovendien bevatten de apparaten veel waardevolle grondstoffen zoals goud, koper en zeldzame aardmetalen die in de materiaalkringloop behouden moeten blijven.

Afhankelijk van de staat van het oude toestel zijn er diverse verstandige opties: de milieuvriendelijke afvoer via inzamelpunten, een donatie aan een goed doel, inleveren in de winkel of de verkoop via inkoopplatformen zoals rebuy.

Deze gids legt uit welke optie in jouw situatie het meest oplevert, aan welke wettelijke richtlijnen de inzameling van elektronica moet voldoen en hoe je al je persoonlijke data veilig wist voordat je de smartphone inlevert, zodat deze niet in verkeerde handen vallen.

In Nederland en de gehele Europese Unie mogen smartphones en alle overige elektronische apparaten niet bij het gewone huisvuil worden gedeponeerd. Ze vallen onder de richtlijnen voor afgedankte elektrische en elektronische apparatuur (AEEA/WEEE). Het afvoeren van elektronica via het restafval is dan ook wettelijk verboden en vormt een overtreding.

De reden hiervoor is dat smartphones zowel waardevolle grondstoffen (zoals goud, kobalt en zeldzame aardmetalen) als schadelijke stoffen (zoals lood en kwik) bevatten. Als ze bij het restafval worden afgevoerd, kunnen deze stoffen in het milieu terechtkomen. Door gescheiden inzameling is een gerichte terugwinning van de waardevolle grondstoffen mogelijk. Als apparaten onjuist worden afgevoerd, gaan deze materialen verloren.

Let extra op met accu's: lithium-ion batterijen mogen absoluut niet bij het restafval of in de oudpapierton belanden. Ze moeten naar inzamelpunten in winkels of naar speciale batterij-innamepunten worden gebracht, omdat beschadigde accu's brandgevaar kunnen veroorzaken.

Sinds de herziening van de wet op elektronische apparatuur (AEEA) zijn winkeliers met een verkoopoppervlakte van minimaal 400 vierkante meter verplicht om oude elektronische apparaten gratis in te nemen – ongeacht of er een nieuw apparaat wordt gekocht. Onder bepaalde omstandigheden geldt deze innameplicht ook voor online winkels.

Voor kleine apparaten zoals smartphones geldt: inleveren is tot een lengte van 25 centimeter ook mogelijk zonder de aankoop van een nieuw product. Wie dus een oude smartphone wil inleveren, can dit rechtstreeks doen bij fysieke elektronicawinkels – zonder aankoop en zonder kosten. In de praktijk is deze regeling echter niet altijd bekend of wordt deze slechts inconsequent nageleefd. Daarnaast nemen gemeentelijke milieustraten en veel elektronicawinkels oude apparaten aan. Een overzicht van lokale inzamelpunten is te vinden op het portaal van de stichting EAR (Elektro-Altgeräte Register).

Veel consumenten onderschatten de restwaarde van hun oude toestel. Zelfs oudere iPhones of Android-vlaggenschepen uit de afgelopen jaren leveren op inkoopplatformen zeker nog noemenswaardige bedragen op – mits het scherm en de behuizing zich in een acceptabele staat bevinden en het toestel foutloos opstart. Een inkooppservice zoals rebuy berekent de inkoopprijs op basis van actuele marktgegevens. De prijs wordt direct na het invoeren van het model, de opslagcapaciteit en de conditiecategorie weergegeven. Rebuy onderscheidt vier condities:

• „Als nieuw”

• „Zeer goed”

• „Goed”

• „Acceptabel”

Hier loont een eerlijke beoordeling: als de opgegeven staat niet overeenkomt met het gecontroleerde toestel, wordt er een herzien voorstel toegestuurd dat vrijblijvend kan worden geaccepteerd of geweigerd. Ook apparaten met een gebarsten scherm, een defecte accu of andere ernstige schade worden soms nog gedeeltelijk aangekocht, al leveren deze natuurlijk lagere prijzen op.

Tip: Als je twijfelt, kun je eenvoudig de calculator op rebuy.nl gebruiken om te testen hoeveel geld je nog voor je smartphone kunt krijgen. De aanvraag is volledig vrijblijvend en vaak valt de aangeboden prijs hoger uit dan verwacht.

Voordat je een oude smartphone inlevert – of je deze nu wilt verkopen, doneren of recyclen – moeten alle persoonlijke gegevens volledig worden verwijderd. Alleen het wissen van foto's of apps is hierbij onvoldoende. Een volledige fabrieksreset (Factory Reset) is noodzakelijk om alle gebruikersgegevens, accounts en instellingen te verwijderen. Op die manier kan niemand de oude gegevens achteraf met behulp van trucs herstellen.

Stap 1: Back-up maken

Als je gegevens naar een nieuw toestel wilt overzetten, is het verstandig om vooraf een versleutelde back-up te maken. Bij iPhones gebeurt dit via iCloud of iTunes, bij Android-toestellen via Google Back-up of een cloudservice van de fabrikant, zoals de Samsung Cloud. Een versleutelde back-up stelt ook app-gegevens en eventueel opgeslagen wachtwoorden veilig.

Stap 2: Accounts ontkoppelen en activeringsvergrendeling opheffen

Bij een iPhone moet je de iCloud-account loskoppelen via "Instellingen" → [Naam] → "Log uit". Hierdoor wordt het activeringsslot (Activation Lock) gedeactiveerd. Zonder deze stap kan het toestel niet worden gebruikt en kan het niet door rebuy worden aangekocht. Bij Android-toestellen moet je de Google-account verwijderen via "Instellingen" → "Accounts".

Stap 3: Fabrieksinstellingen herstellen (Factory Reset)

Zo werkt het op een iPhone: Instellingen → Algemeen → Zet over of stel iPhone opnieuw in → Wis alle inhoud en instellingen.

Op een Android-toestel: Instellingen → Algemeen beheer → Resetten → Fabrieksgegevens herstellen. Na de reset start het toestel op als nieuw en zijn alle persoonlijke gegevens definitief gewist.

Opmerking: Bij elk ontvangen toestel voert rebuy bovendien een gecertificeerde, professionele datawissing uit. Dit biedt ook bescherming als er bij de eigen reset iets over het hoofd is gezien, en zorgt ervoor dat de nieuwe eigenaar de gewiste gegevens niet achteraf met behulp van bepaalde trucs kan herstellen.

Apparaten die via milieustraten of inzamelpunten worden ingeleverd, doorlopen een verwerkingsproces dat uit meerdere fasen bestaat. Eerst worden herbruikbare onderdelen, zoals schermen of camera's, gedemonteerd. Vervolgens worden de apparaten mechanisch versnipperd en worden de daarin aanwezige metalen in smeltinstallaties teruggewonnen.

Uit 1.000 kilo oude smartphones kan een aantal gram goud en aanzienlijke hoeveelheden koper en andere zeldzame metalen worden gewonnen. Hierdoor wordt de vraag naar nieuw gedolven materiaal verminderd. Tegelijkertijd wordt voorkomen dat schadelijke stoffen zoals lood en cadmium in de bodem of het grondwater terechtkomen.

Apparaten die via inkoopplatformen zoals rebuy worden verkocht, doorlopen een ander proces: ze worden professioneel gereviseerd, gecontroleerd op hun werking en vervolgens als gecertificeerde tweedehands apparaten doorverkocht. Hierdoor wordt de levenscyclus van het product verlengd en worden hulpbronnen aanzienlijk efficiënter gespaard dan bij directe recycling.

Ook oplaadkabels, koptelefoons, adapters en soortgelijke accessoires vallen onder de categorie elektronisch afval en mogen niet via het huishoudelijk restafval worden afgevoerd. Ze moeten naar inzamelpunten in winkels worden gebracht. Veel elektronicawinkels nemen dergelijke kleine apparaten gratis aan.

In veel gevallen kun je gangbare mini-USB- en USB-C-kabels, evenals USB-opladers, gewoon blijven gebruiken – en dat zou je in het kader van duurzaamheid ook moeten doen. Als een oudere oplader je nieuwe smartphone door technische omstandigheden niet meer op maximale snelheid oplaadt, kun je deze bijvoorbeeld gebruiken als stroomvoorziening voor een ander USB-apparaat.

Nog werkende kabels en accessoires kunnen ook worden doorgegeven via kringloopwinkels, Repair Cafés of ruildiensten. Wie een apparaat verkoopt aan een inkooppservice zoals rebuy, hoeft de accessoires meestal niet mee te sturen, tenzij dit expliciet in het aanbod is opgenomen.

Batterijen uit telefoons of externe batterijpakketten (powerbanks) kunnen daarentegen worden ingeleverd bij de batterij-inzamelpunten die in vrijwel elke supermarkt of drogisterij te vinden zijn. Maar let op: beschadigde of opgebolde accu's mogen niet zelf worden verwijderd. In dat geval moet je contact opnemen met een gespecialiseerde instantie.

Nee, want smartphones gelden als elektronisch afval (e-waste) en mogen niet via het huishoudelijk restafval worden afgevoerd. Ze moeten via inzamelpunten, milieustraten of winkels worden ingeleverd. Hetzelfde geldt voor accu's, oplaadkabels en andere accessoires.

Waar kan ik mijn oude smartphone inleveren?

Oude smartphones kunnen worden ingeleverd bij gemeentelijke milieustraten, bij inzamelpunten van elektronicawinkels, bij inkoopplatformen zoals rebuy of in het kader van maatschappelijke projecten. Winkeliers met meer dan 400 vierkante meter verkoopoppervlakte zijn wettelijk verplicht om apparaten gratis in te nemen.

Hoeveel geld is mijn oude smartphone nog waard?

De restwaarde hangt af van het model, de opslagcapaciteit en de staat. De actuele inkoopprijzen kunnen vrijblijvend worden berekend op rebuy.nl. Zelfs oudere vlaggenschipmodellen leveren vaak nog noemenswaardige bedragen op, mits het scherm en de behuizing in een acceptabele staat zijn.

Wat moet ik doen voordat ik mijn smartphone verkoop of inlever?

Maak eerst een back-up, ontkoppel vervolgens de iCloud- of Google-account (activeringsslot opheffen) en voer ten slotte een fabrieksreset uit. Bij iPhones gaat dit via het pad Instellingen → Algemeen → Zet over of stel iPhone opnieuw in → Wis alle inhoud en instellingen. Bovendien voert rebuy een gecertificeerde datawissing uit.

Kan ik ook een smartphone met een kapot scherm verkopen?

Ja, dat is in sommige gevallen mogelijk op rebuy, aangezien de verkoop van apparaten in de conditiecategorie "Acceptabel/Zwaar gebruikt" een optie is. Dit geldt echter voornamelijk voor dure iPhones en Android-smartphones uit de topklasse. De inkoopprijs valt in deze conditiecategorie uiteraard wel lager uit. Of en tegen welke prijs het apparaat wordt aangekocht, laat de calculator op rebuy.nl direct zien na het invoeren van de staat van het toestel.

Wat te doen met smartphones die helemaal niet meer aangaan?

Apparaten die niet meer kunnen worden opgestart, kunnen niet via inkoopplatformen worden verkocht. Ze horen thuis bij de recycling-inzamelpunten in winkels of bij de gemeentelijke milieustraat. Daar worden ook defecte accu's veilig afgevoerd en waardevolle grondstoffen teruggewonnen.

Als je jouw oude smartphone wilt verkopen, voer dan eenvoudig het model, de opslagcapaciteit en de staat in op rebuy.nl. Je ontvangt direct een vaste prijs die is bepaald op basis van de actuele marktgegevens. Na de bevestiging wordt er een gratis verzendlabel voor je klaargemaakt. De verzending is gratis bij een inkoopwaarde vanaf 10 euro.

Na ontvangst en controle van de staat van het toestel wordt het aanbod bevestigd en de overboeking binnen enkele werkdagen in gang gezet. Elk apparaat wordt door rebuy professioneel gewist, gereviseerd en als gecertificeerd tweedehands apparaat doorverkocht. Zo worden waardevolle hulpbronnen gespaard en blijven apparaten langer in de kringloop.

Belangrijk: apparaten met een geactiveerd iCloud-slot of andere apparaatvergrendelingen worden niet aangekocht. Het activeringsslot moet daarom voor het opsturen volledig worden opgeheven. Ook de verkoop van apparaten met een simlock of netwerkblokkade is bij rebuy niet mogelijk.